Faoi Cheilt

3.10.12

Aonach Capall Bhéal Átha na Sluaighe...

...inniu.

Capaillíní chuile áit. Nach deas an radharc é?

Buíochas le Broadsheet.ie

Freagracht

Tá an tAire Iompair nua in Westminster tar éis triúir státseirbhíseach a chur ar fionraí de dheasca an phraiseach a rinne siad den chonradh nua iarnróid ar phríomhlíne an chósta thiar le déanaí. Baineadh an conradh ón gcomhlacht Virgin agus tugadh é don chomhlacht First Group, ach mar gheall ar 'bhotúin theicniúla' sa chonradh tá sé curtha ar ceal anois. Dúirt an tAire go mbaineann na botúin leis an Roinn Iompair amháin, agus go ndéanfar léirmheas go luath amach anseo ar an bpróiséas ar fad. (Cosnóidh an briseadh conartha seo £40 milliúin don Stát).

Cuir an cás seo i gcomparáid lenár státseirbhísigh féin, agus na 'botúin theicniúla' a bhí ag Kevin Cardiff agus a fhoireann sa Roinn Airgeadais anuraidh nuair a cailleadh (agus a aimsíodh arís) €3.6 billiúin ó chuntaisí an Stáit. Ní hamháin nár déanadh fiosrúchán faoi láithreach bonn, níor cuireadh duine ar bith ar fionraí... fuair an tUasal Cardiff é féin ardú céime agus post nua le tuarastal €276,000 i Lucsamburg. De réir mar is eol dom, níor aimsíodh éinne ciontach nó freagrach don phraiseach sin fós...

Ní minic a scríobhaim faoin bpolaitíocht, ach baineann sé le 'Cardiff' freisin... ;)
...agus thaitin an cartún seo liom chomh maith!

2.10.12

Machynlleth

Tá an baile beag seo i gcinnlínte na nuachta inniu mar gheall ar an gcuardach atá ar siúl ann faoi láthair don chailín óg cúig bliana, April Jones, atá ar iarraidh ó inné. De réir na dtuairiscí, chonacthas April ag dul isteach i veain sa bhaile timpeall a seacht a chlog tráthnóna inné, agus is cosúil gur fuadaíodh í. Guím gach uile rath ar an gcuardach.

Is baile fíor-bheag é Machynlleth, nach bhfuil ach 2,000 duine ina gcónaí ann, ach bhí a ainm (aisteach, agus beagnach doléite lasmuigh den Bhreatain Bheag) cloiste agam cheana féin, mar gheall ar a stádas stairiúil. Ba sa bhaile seo, deirtear, go raibh an chéad phríomhchathair neamhoifigiúil sa Bhreatain Bheag, nuair a bhunaigh an laoch náisiúnta, Owain Glyndwr, a rialtas ann.

Bhí deacrachtaí ag léitheoirí nuachta raidíó RTÉ ar maidin ainm an bhaile a fhoghrú, agus tuigim a gcás. Is é maˈxənɬɛθ an treoir foghraíochta atá le fáil ar Wikipedia: ma... (cosúil le 'mea' sa bhfocal 'meas')... chyn... (díreach cosúil lenár 'chun' féin)... ll... (an fhuaim fhíor-Bhreatnach sin atá cosúil le cat ag siosarnach)... eth... cosúil le deireadh an fhocail Bhéarla 'death'.

Tá físeán deas ón mBBC faoi ainm an bhaile le fáil anseo (buíochas le hAonghus).

27.9.12

Ar Son na Cáise

D'fhreastal mé ar Fhéile Cháis na Breataine an Satharn seo caite a bhí ar siúl i lár chaisleán Chaerdydd. Cheapas féin agus mé ag taisteal chun na féile nach mbeadh mórán le feiscint ann - fuaireas cuireadh chun freastal air, ní mise a cheannaigh na ticéidí. Ach ag sroichint an chaisleáin liom an mhaidin úd, thuigeas go mbeadh an-lá againn. Scuaine fada lasmuigh d'áirse mhór an chaisleáin, banna ceoil ag seinnt go gealmhar laistigh, agus pubaill curtha suas i ngach coirnéal den chlós le rogha leathan táirgí istigh iontu - beor, subh, leann, seatnaí agus, ar ndóigh, cáis... iad go léir lámhdhéanta ag comhlachtaí beaga baile.

Radharc ón túr ar chlós an chaisleáin.

Bhí ticéad speisialta faighte againn do cheardlann a bhí dírithe ar cháiseanna na hÉireann, áit ina bhfuair muid blaiseadh beag de deich gcáis éagsúla idir cháiseanna bó, gabhar agus caorach. Cáiseanna feirme a bhí iontu, agus thug beirt bhan an tí (nó an phubaill, ba chóir dom a rá) léargas dúinn ar na comhábhar a bhí iontu, an próiséas ina ndéantar iad, agus na daoine a bhí á ndéanamh. Beirt iar-bhuaiteoirí ón bhféile a bhí iontu féin - Quinlan Steele ó Milleens, agus Helen Finnegan ó Knockdrinna - agus bhí samplaí dá gcáiseanna féin san áireamh.

Quinlan Steele ó Milleens

Helen Finnegan ó Knockdrinna

Is bean fhíor-spéisiúil go deo í Quinlan, a thosaigh ag táirgeadh cáise sna 70aidí nuair nach raibh ach monarchana móra á dhéanamh in Éirinn. Tá cáil bainte amach ag a cáiseanna ar fud an domhain anois - agus beidh sí ag taisteal go dtí an Aetóip go luath, creid é nó ná creid, chun a scileanna a roinnt le gnáthmhuintir na tíre sin agus iad ag iarraidh tuilleadh bia a chruthú as a n-áiseanna srianta féin.

An rogha cáiseanna

I measc na gcáiseanna a bhí le blaiseadh againn, bhí - ag tosnú leis an gceann thuas i gcúinne na láimhe deise agus ag leanúint síos agus timpeall an chiorcail i dtreo an chloig)...
Crozier Blue (Co. Thiobraid Árann)
Bellingham Blue (Co. Lú)
St Tola (Co. an Chláir)
Cooleeney (Co. Thiobraid Árann)
Kilree (cáis Helen, Co. Chill Chainnigh)
Gubeen (Co. Chorcaigh)
Killeen (Co. na Gaillimhe)
Milleens (cáis Quinlan, Co. Chorcaigh)
Coolea (Co. Chorcaigh)
agus an ceann bán thíos faoin dticéad...
Ardsallagh (Co. Chorcaigh)
agus bhí braoinín beag leanna againn lenár mbéil a nglanadh, bíodh a fhios agat.

Dála an scéil, is féidir na cáiseanna bó a aithint ón dath buí atá orthu.

19.9.12

Slew/slua

Foghlaimíonn tú rud nua gach lá, go háirithe nuair a léann tú blag Róislín faoin nGaeilge. Mar shampa, níor thuig mé gur tháinig an focal Béarla 'slew' - "he asked me a slew of questions" - ón bhfocal Gaeilge 'slua' go dtí inniu. Laidhc, duhhhh...

Ní mó focal Béarla a bhfuil sanasaíocht Ghaeilge acu - rud atá spéisiúil go leor nuair a smaoinítear ar an méad Gaeilgeoirí a chuir futhu sa Bhreatain, SAM agus an Astráil. Ar ndóigh, tá 'smithereens' agus 'galore' ar eolas againn go léir. Agus deirtear go dtagann an focal Meiriceánach 'phoney' ó 'fáinne' s'againne, mar gheall ar na fáinní bréaga a bhí á ndíol ag inimircigh Éireannacha/Shasanacha i Meiriceá. Tá liosta focal eile ag Wikipedia, ach níl siad iomlán cinnte faoi shanasaíocht gach ceann acu. Taitníonn foinse an focal 'hooligan' liom freisin agus 'kybosh'.

Déanfaidh mé iarracht inniu an focal 'slew' a úsáid chomh minic agus is féidir liom le mo chairde Breatnacha. Ar mhaithe le dul chun cinn na Gaeilge, bíodh a fhios agat!

16.9.12

Comhghairdeas le Cailíní Loch Garman

Murach na mná arís i mbliana... tá cluiche ceannais na camógaíochta buaite ag mná Loch Garman don tríú bliain i ndiaidh a chéile. A leithéid de chluiche - 3 cúl ag an dá fhoireann - agus ard-scil agus paisean á thaispeáint acu i bPáirc an Chrócaigh inniu.

Beidh mé ann an tseachtain seo chugainn i gcomhair an cluiche mór idir Maigh Eo agus Dún na nGall. Má fheicimid an oiread sin lúthchleasaíochta agus diongbháilteachta i measc na bhfear, beidh an t-ádh dearg linn.

14.9.12

Cruth na gContaetha

Is gíc ceart mise chomh fada is a bhaineann sé le léarscáileanna. Agus is cuimhin liom trácht a léamh uair amháin ar chruth Chontae Muineacháin agus an chosúlacht idir é agus cruth na hIaráice. Gan amhras, tá siad an-chosúil lena chéile agus, de réir an bhlaig seo, bhí ar chumann Mhuineacháin mapa den chontae a bhaint óna meirge i bparáid lá 'le Pádraig i Nua Eabhrac de dheasca na cosúlachta.

Chuir sé sin mé ag smaoineamh... an bhfuil cosúlachtaí idir na contaetha eile agus tíortha/ceantracha eile i bhfad uathu. Seo thíos mo liosta go dtí seo. Ba bhreá liom léarscáil mhór d'Éirinn a chruthú astu am éigin, mar sin má smaoiníonn sibh ar doppelganger do na contaetha eile, bí i dteagmháil liom.

An Iarmhí...